Kun je het overleven als je veel bloed verliest

Als je ineens heel veel bloed verliest – artsen noemen dat acute hemorragie – dan is dat gewoon levensgevaarlijk. Of je het overleeft? Dat hangt van een paar dingen af: hoe snel gaat het bloed eruit, hoeveel precies, hoe gezond ben je verder, en hoe snel komt er hulp? Je lichaam kan best wat hebben. Ongeveer 15 tot 30 procent van je bloedvolume raak je kwijt (zeg 750 tot 1500 ml) voor het écht misgaat en je in shock raakt. Maar als je meer dan 40 procent verliest – meer dan 2 liter – dan wordt de kans dat je het redt zonder meteen medische hulp heel erg klein.

Wat gebeurt er in het lichaam bij groot bloedverlies?

Je lichaam heeft een paar trucjes om de boel draaiende te houden. Je hart gaat sneller pompen – tachycardie noemen ze dat – om zuurstof rond te krijgen. De bloedvaten in je armen en benen knijpen samen, zodat het bloed naar je organen gaat die het echt nodig hebben. Je nieren stoppen bijna met het maken van urine, om vocht te sparen. Klinkt slim, hè? Maar het is tijdelijk. Uiteindelijk raak je in hypovolemische shock, een toestand waarbij je organen gewoon niet genoeg zuurstof krijgen.

Artsen delen de ernst in vier klassen in. Het gaat om het percentage bloed dat je kwijt bent.

Wat zijn de stadia van bloedverlies?

Wat moet je doen bij ernstig bloedverlies?

Als het echt mis is, moet je snel handelen. Wacht niet. Dit doe je terwijl de ambulance onderweg is.

• Bel 112 of schreeuw het tegen iemand. Zeg dat er ernstig bloedverlies is, duidelijk en hard.
• Leg de persoon plat op z'n rug, benen omhoog – een centimeter of 30 – als je geen rugletsel vermoedt. Zo stroomt het bloed naar het hoofd.
• Druk de wond dicht met een schone doek of gewoon je shirt. Hard drukken, constant. Als het verband doorweekt raakt? Niet weghalen. Leg er een nieuwe laag overheen.
• Houd 'm warm met een deken of jas. Shock wordt erger van kou.
• Geef niks te eten of drinken. Ook geen water. Ze moeten misschien onder het mes.
• Blijf praten en blijf kalm. Paniek helpt niemand.

Wat zijn de overlevingskansen bij groot bloedverlies?

Het hangt er maar net van af hoe snel er hulp komt. In het ziekenhuis, met bloedtransfusies, infusen en chirurgen, kunnen ze zelfs Klasse IV overleven. De "gouden uur"-regel is geen grap: die eerste zestig minuten zijn allesbepalend. Zonder hulp? Dan is de kans dat je Klasse III of IV overleeft klein. Minder dan vijftig procent, zeggen ze.

Expert Insight: Traumachirurgen zeggen het zo: het stoppen van de bloeding is het belangrijkste. Je lichaam kan best veel rode bloedcellen missen, maar alleen als de kraan dicht is. Een tourniquet bij een ernstige bloeding aan een arm of been heeft in oorlogsgebieden levens gered. Serieus.

Wat zijn de lange termijn gevolgen van groot bloedverlies?

Zelfs als je het overleeft, is het niet voorbij. Je lichaam moet al dat bloed weer aanmaken. Dat duurt. Post-hemorragische anemie – bloedarmoede dus – is een ding. Je bent moe, duizelig, ziet bleek. Soms gaat het mis met je nieren, door zuurstofgebrek, of je krijgt orgaanschade. In zeldzame gevallen zwelt een ledemaat zo erg op dat het compartimentsyndroom heet. Eten met veel ijzer en veel rusten, dat is het advies.

Veelgestelde vragen over bloedverlies

Checklist voor eerste hulp bij groot bloedverlies

• Veiligheid: Kijk of het veilig is voor jou en de ander.
• Beoordeling: Check of iemand bij bewustzijn is en ademt.
• Alarmering: Bel 112 en vertel waar je bent en wat er is gebeurd.
• Druk: Druk met een schone doek op de wond. Hard.
• Hoogte: Leg het slachtoffer plat, benen omhoog.
• Warmte: Dek iemand toe met een deken.
• Monitoren: Blijf bij ze, let op ademhaling en bewustzijn tot de ambulance komt.