Welke vis is beter niet eten

Niet alle vis is even gezond om te eten. Sommige soorten zitten vol met zware metalen zoals kwik, PCB's of dioxines. Andere zijn gewoonweg overbevist of worden op een niet-duurzame manier gevangen. Dit artikel geeft een helder overzicht van welke vis je beter kunt laten staan en waarom, gebaseerd op richtlijnen van de Voedingsraad en milieuorganisaties die er echt verstand van hebben.

Waarom is het belangrijk om bepaalde vissoorten te vermijden?

Vette vis zit bommetje gezonde omega-3 vetzuren, maar roofvissen aan de top van de voedselketen stapelen schadelijke stoffen op. Kwik, een neurotoxine, kan bij hoge inname leiden tot neurologische schade - vooral bij zwangere vrouwen, vrouwen die borstvoeding geven en jonge kinderen. En dan heb je nog overbevissing, een enorm ecologisch probleem. Het eten van bedreigde soorten draagt bij aan het instorten van vispopulaties en verstoort het hele mariene ecosysteem. Best wel eng eigenlijk.

Welke vissoorten bevatten de meeste schadelijke stoffen?

Hier staat een overzicht van de vissoorten die het hoogste risico vormen - we kijken naar kwikgehalte en milieu-impact.

Let op: de kwikgehalten variëren per soort en vangstgebied. Blijf altijd de actuele adviezen van het Voedingscentrum of de Gezondheidsraad raadplegen, want die veranderen nog wel eens.

Wat zijn de risico's van kwik in vis?

Kwik is een zwaar metaal dat zich ophoopt in het lichaam van roofvissen. Bij mensen kan chronische blootstelling leiden tot schade aan het zenuwstelsel, nierproblemen en een verhoogd risico op hart- en vaatziekten. Vooral ongeboren kinderen en baby's zijn kwetsbaar - hun hersenen ontwikkelen zich nog. Het Voedingscentrum adviseert zwangere vrouwen om zwaardvis, haai en grote tonijn volledig te mijden, en bliktonijn te beperken tot maximaal 1 keer per week. Ik zou er zelf ook maar niet te veel van eten.

Zijn er ook duurzame alternatieven?

Gelukkig zijn er veel vissoorten die wél veilig en duurzaam zijn. Kies voor vis met een MSC- of ASC-keurmerk, of voor kleine, vette vissoorten die laag in de voedselketen staan. Die bevatten minder schadelijke stoffen en worden vaak duurzamer gevangen. Echt een no-brainer.

• Ansjovis: rijk aan omega-3, laag in kwik. Perfect voor pasta.
• Haring (uit de Noordzee): duurzaam en gezond, heerlijk met uitjes.
• Sardines (uit blik): goedkoop, veilig en rijk aan voedingsstoffen. Mijn go-to.
• Kweekzalm (met ASC-keurmerk): een verantwoorde keuze, al is wild beter.
• Makreel (uit duurzame visserij): check het label, anders sla je over.

Checklist: welke vis kun je beter laten staan?

Gebruik deze eenvoudige lijst om snel te bepalen of een vissoort veilig is om te eten.

• ☐ Is het een roofvis zoals zwaardvis, haai of tonijn? → Vermijd of beperk.
• ☐ Staat de vis op de Rode Lijst van de IUCN? → Vermijd. Punt.
• ☐ Komt de vis uit een gebied met bekende vervuiling? → Check het advies.
• ☐ Ben je zwanger, geef je borstvoeding of ben je jonger dan 12 jaar? → Wees extra voorzichtig.
• ☐ Is het een duurzaam gevangen vis? → Kies voor MSC/ASC.

Wat zeggen de experts?

De Nederlandse Gezondheidsraad stelt dat het eten van vis één tot twee keer per week gezond is, maar dat de keuze van de vissoort cruciaal is. "Kies voor vissoorten die laag in de voedselketen staan, zoals haring, makreel en sardines," adviseert voedingswetenschapper dr. M. van der Schoot. "Vermijd grote roofvissen, vooral als je tot een kwetsbare groep behoort." Ook het Wereld Natuur Fonds (WWF) raadt aan om de Viswijzer te gebruiken om duurzame keuzes te maken. Die app is trouwens best handig.

Veelgestelde vragen (FAQ)