Is Groenland nog Europa

Groenland is raar. Echt, zo'n vreemd stukje wereld. Een gigantisch eiland, bijna volledig bedekt met ijs, met amper mensen die er wonen. En dan die vraag: valt het nog onder Europa? Klinkt simpel, maar het is een wirwar van geschiedenis, politiek en wie zich waar thuis voelt. Het korte antwoord? Het is ingewikkeld. Groenland is geen eigen baas, het hoort bij Denemarken – en dat is Europees. Maar van de EU? Nee. En als je op de kaart kijkt, ligt het gewoon naast Canada, in Noord-Amerika.

Wat is de officiële status van Groenland?

Officieel is Groenland een autonoom land binnen het Koninkrijk Denemarken. Klinkt tegenstrijdig, hè? Ze kregen zelfbestuur in 1979, en in 2009 werd dat uitgebreid met de Zelfbestuurswet. Nu hebben ze controle over dingen als justitie, politie en hun eigen grondstoffen. De koning van Denemarken is nog wel het staatshoofd, maar de Groenlandse regering – de Naalakkersuisut – runt de meeste interne zaken. Denemarken regelt buitenlandse zaken en defensie, al heeft Groenland daar wel wat over te zeggen. Kortom, juridisch gezien is het nog steeds Europees, omdat het aan Denemarken vastzit. Maar let op: Groenland is geen lid van de EU. Dat werd het wel automatisch toen Denemarken in 1973 bij de EEG kwam, maar in 1985 stapten ze er weer uit. Een bewuste keuze.

Waarom verliet Groenland de EU?

De relatie tussen Groenland en de EU is altijd tricky geweest. Toen Denemarken in 1973 lid werd van de EEG, werd Groenland meegesleurd. Maar de bevolking was er niet blij mee, vooral niet met het visserijbeleid. Visserij is namelijk de ruggengraat van hun economie. In 1982 stemde 53% voor uittreding, en in 1985 was het officieel: Groenland werd de eerste – en tot nu toe enige – regio die de EU verliet. Sindsdien hebben ze een speciale status als "overzees land en gebied" (OLG). Dat betekent handelsvoordelen, maar geen EU-burgerrechten of verplichtingen. Een beetje van het beste van beide werelden, of gewoon een compromis.

Ligt Groenland in Europa of Noord-Amerika?

Geografisch is het glashelder: Groenland ligt in Noord-Amerika. Het maakt deel uit van de Noord-Amerikaanse plaat en het dichtstbijzijnde punt naar Canada is maar 26 kilometer. Toch wordt het vaak bij Europa geschaard, vanwege die Deense invloed. De cultuur is een mix: de bevolking is grotendeels Inuit (met Aziatische roots) en een klein deel Deens. De officiële taal is Groenlands, maar Deens wordt veel gesproken. Dus ja, de vraag "Is Groenland nog Europa" is zowel een geografische als een politieke hoofdpijn.

Hoe zit het met onafhankelijkheid?

De onafhankelijkheidsbeweging is er, en die is best sterk. Peilingen laten zien dat de meeste Groenlanders ooit onafhankelijk willen zijn, maar niet als dat betekent dat ze arm worden. Denemarken geeft elk jaar zo'n 4 miljard Deense kronen aan subsidie. Zonder dat geld? De economie zou instorten. Als Groenland ooit onafhankelijk wordt, is de kans groot dat het niet meer bij Europa hoort, tenzij ze een speciale regeling treffen met de EU of Denemarken. In 2023 werd er een ontwerpgrondwet gepresenteerd, maar een referendum over onafhankelijkheid? Dat is nog niet gepland.

Wat zijn de People Also Ask-vragen?

Is Groenland een land?

Nee, niet in de officiële zin. Het is een autonoom gebied binnen het Koninkrijk Denemarken. Het heeft een eigen regering, parlement en vlag, maar geen eigen leger of volledige soevereiniteit. In de praktijk wordt het vaak als een land gezien – bijvoorbeeld in sport, met een eigen nationaal team – maar internationaal-rechtelijk is het gewoon een deel van Denemarken.

Waarom is Groenland Deens?

Kolonialisme, simpel gezegd. In 1721 arriveerde de Deens-Noorse zendeling Hans Egede en stichtte een kolonie. Het bleef Deens tot 1953, toen het een provincie werd. De Deense invloed is nog overal te zien, maar het zelfbestuur is de laatste decennia flink toegenomen.

Kan Groenland lid worden van de EU?

Theoretisch wel, maar het is onwaarschijnlijk. Ze zijn er in 1985 uitgegaan omdat het visserijbeleid niet werkte voor hen, en de bevolking is nog steeds eurosceptisch. Om lid te worden, zou ze akkoord moeten gaan met datzelfde beleid, wat economisch niet gunstig is. En ze zouden eerst onafhankelijk moeten zijn. Voor nu hebben ze die OLG-status, die handel vergemakkelijkt zonder de lasten van lidmaatschap.

Hoeveel inwoners heeft Groenland?

Ongeveer 56.000 mensen in 2024. De meesten wonen aan de zuidwestkust, waar het iets minder koud is. De hoofdstad Nuuk heeft zo'n 18.000 inwoners. De bevolking is voor 88% Inuit en 12% Deens of anders. Met een dichtheid van 0,1 inwoner per km² is het een van de dunstbevolkte plekken op aarde.

Checklist: Is Groenland Europa?

• Politiek: Deel van Denemarken (EU-lid) → Ja, maar met autonomie.
• Geografisch: Ligt op Noord-Amerikaanse plaat → Nee.
• Cultureel: Deense invloed en EU-handel → Ja, deels.
• Juridisch: Geen EU-lid, wel OLG → Nee, maar wel verbonden.
• Economisch: Afhankelijk van Deense subsidies → Ja, Europees.

"Groenland is een brug tussen twee werelden: het ijs van het noordpoolgebied verbindt politiek Europa met geografisch Noord-Amerika." — Minister van Buitenlandse Zaken van Groenland (2023)

Veelgestelde vragen (FAQ)