Wat was de oorzaak van de vlucht van Lin Biao

De vlucht van Lin Biao – de man die ooit officieel Mao's opvolger was, minister van Defensie, de held van het leger – op 13 september 1971. Het is misschien wel het raadselachtigste moment in de moderne Chinese geschiedenis. Volgens de officiële lezing probeerde hij een staatsgreep te plegen, faalde, en vluchtte toen met een vliegtuig dat neerstortte in Mongolië. Iedereen aan boord overleefde het niet. Maar de echte redenen? Die zijn veel rommeliger. Historici zien het als het hoogtepunt van een keiharde machtsstrijd binnen de Chinese Communistische Partij (CCP), en niemand is het echt met elkaar eens.

Wat direct tot de vlucht leidde? Een vermeend moordcomplot tegen Mao. Lin's zoon, Lin Liguo, zou een plan hebben bedacht om Mao te vermoorden tijdens een treinreis. Toen dat uitlekte en Mao begon te twijfelen aan Lins loyaliteit, sloeg de paniek toe. Lin vreesde voor zijn leven – en dat van zijn familie. Dus besloot hij te vluchten. Naar de Sovjet-Unie, nota bene, een land waar China op dat moment in een bitter conflict mee verwikkeld was. Ironisch, hè?

Maar de diepere oorzaken? Die liggen in de machtsdynamiek van de Culturele Revolutie. Lin Biao was een van de grote aanjagers van de persoonlijkheidscultus rond Mao. Maar naarmate de revolutie vorderde, groeide de spanning tussen de gematigde en radicale fracties. Lin controleerde het leger – en Mao begon dat als een bedreiging te zien. Hij zocht toenadering tot Zhou Enlai en anderen. Lin, die voelde dat hij eruit zou worden gewerkt, koos voor een wanhopige ontsnapping. Het was geen heldhaftig vertrek. Het was pure angst.

Wat was de rol van de Culturele Revolutie bij de vlucht van Lin Biao?

De Culturele Revolutie – die rotzooi van 1966 tot 1976 – schiep een complete chaos. Loyaliteit werd constant op de proef gesteld. Lin was eerst een trouwe bondgenoot van Mao, maar hij bouwde ondertussen zijn eigen machtsbasis op in het leger. Mao, altijd paranoïde over rivalen, begon Lin te zien als een potentiële usurpator. De Rode Gardes, gesteund door Mao, vielen militaire instituten aan. Dat verhoogde de spanning tussen de partij en het leger. Lin probeerde het leger te beschermen tegen de chaos, waardoor hij in conflict kwam met de radicale factie rond Jiang Qing, Mao's vrouw. Ideologische en persoonlijke conflicten – een breuk was onvermijdelijk.

Wat was het vermeende staatsgreepplan van Lin Biao?

De officiële versie – gepresenteerd in documenten zoals "Het 571-complot" – zegt dat Lin een gewapende opstand plande. Het plan omvatte de moord op Mao tijdens een inspectiereis in Shanghai. Toen het uitlekte, zou Lin opdracht hebben gegeven voor de vlucht. Maar veel historici zijn sceptisch. Sommigen denken dat Mao het complot verzon of overdreef om van Lin af te komen, die te machtig was geworden. Anderen zeggen dat Lin Liguo, de zoon, op eigen houtje handelde. Zonder transparante archieven? We zullen het nooit weten.

Waarom vluchtte Lin Biao naar de Sovjet-Unie?

De Sovjet-Unie was logisch – maar enorm riskant. In de jaren 60 en 70 was de relatie tussen China en de Sovjet-Unie ernstig verslechterd: grensconflicten, ideologische rivaliteit. Maar Lin stond bekend om zijn pragmatische kijk. Hij had eerder gepleit voor een minder agressieve houding tegenover de Sovjets. Door daarheen te vluchten, hoopte hij waarschijnlijk politiek asiel te krijgen. Een machtsbasis in ballingschap. Maar het was een wanhoopsdaad. Het vliegtuig, een Trident, had onvoldoende brandstof om de Sovjet-Unie te bereiken. Slechte planning. Complete chaos.

Wat gebeurde er met het vliegtuig van Lin Biao?

Het vliegtuig stortte neer bij Öndörkhaan in Mongolië. Alle negen inzittenden – Lin, zijn vrouw Ye Qun, zijn zoon Lin Liguo – kwamen om. De officiële verklaring: gebrek aan brandstof. Maar er zijn andere theorieën. Misschien werd het neergeschoten door Chinese luchtverdediging. Of een bom aan boord. Het Mongoolse onderzoeksteam vond geen bewijs van een aanslag, maar de omstandigheden blijven verdacht. De lichamen werden ter plaatse gecremeerd. De exacte locatie van de crash? Pas jaren later openbaar gemaakt.

Wat waren de politieke gegen van de vlucht van Lin Biao?

De dood van Lin leidde tot een enorme politieke zuivering. Duizenden aanhangers in het leger en de partij werden gearresteerd, gemarteld, geëxecuteerd. De gebeurtenis markeerde het begin van het einde van de Culturele Revolutie. Mao's vertrouwen in zijn radicale bondgenoten nam af. Zhou Enlai kreeg meer macht en begon de economie te herstellen. De "Lin Biao-affaire" blijft een van de grootste taboes in de Chinese geschiedenis. De officiële lezing? Streng gecontroleerd door de overheid.

Wat zeggen historici over de vlucht van Lin Biao?

Historici zijn verdeeld. Sommigen, zoals Roderick MacFarquhar, steunen de officiële versie van een staatsgreep. Anderen, zoals Frederick Teiwes, zeggen dat Lin een slachtoffer was van Mao's paranoia. Het "complot" was een verzinsel. Er zijn ook theorieën dat Lin niet van plan was Mao te vermoorden – hij probeerde gewoon te ontsnappen aan een dreigende zuivering. Het gebrek aan primaire bronnen en de propagandistische aard van de officiële documenten? Het maakt een definitief oordeel onmogelijk. De vlucht van Lin Biao blijft een van de grootste mysteries van de 20e-eeuwse politiek.

Veelgestelde vragen over de vlucht van Lin Biao