Is de winter van 2025/2026 koud

Iedereen vraagt zich af of die winter nou echt koud wordt. Na al die zachte winters hier in Nederland en België snap ik dat wel. Mensen zijn gewoon benieuwd of we eindelijk weer eens een echte winter krijgen. Kijkend naar de weermodellen en voorspellingen voor de lange termijn is het antwoord niet zwart-wit. Een koude winter is niet onmogelijk, maar de meeste aanwijzingen wijzen op een gemiddelde tot iets koudere winter. Vooral in januari en februari is er een grotere kans op koude periodes.

Wat zeggen de weermodellen over de winter van 2025/2026?

De modellen geven een gemengd beeld, eerlijk gezegd. Het Europese ECMWF-model, wat vaak als betrouwbaarder wordt gezien voor de lange termijn, voorspelt een lichte afwijking naar kouder dan normaal in januari en februari. Dit heeft deels te maken met een mogelijke La Niña in de Stille Oceaan. In het verleden leidde dat vaak tot koudere winters in Noordwest-Europa. Het Amerikaanse GFS-model is minder stellig en laat een grotere kans op een gemiddelde winter zien.

De stratosferische polaire vortex speelt ook een grote rol. Als die vortex zwak is, zoals in 2009/2010, kan koude lucht makkelijk naar Nederland en België stromen. De huidige voorspellingen geven een kans van 30-40% op een zwakke vortex. Dat vergroot de kans op koude periodes. Maar laten we eerlijk zijn, langetermijnverwachtingen voor een heel seizoen hebben een flinke onzekerheidsmarge. Je kunt er niet blind op varen.

Wordt het een koude winter of een zachte winter?

Het hangt ervan af wat je precies bedoelt met 'koud'. In de meteorologie noemen ze een winter 'koud' als de gemiddelde temperatuur over december, januari en februari meer dan 1 graad onder het langjarig gemiddelde ligt. Dat gemiddelde is 3,9 graden in De Bilt. Een 'zachte' winter ligt meer dan 1 graad boven dat gemiddelde.

De verwachtingen voor 2025/2026 wijzen op een gemiddelde tot licht koude winter, met een gemiddelde temperatuur rond de 3 tot 3,5 graden. Dat is geen extreme koude winter zoals 2009/2010, maar ook geen extreem zachte zoals 2019/2020. De kans op een koude winter wordt nu geschat op 35-40%, tegen 30% voor een zachte winter en 30% voor een gemiddelde winter. Een beetje gokwerk dus.

Wat zijn de kansen op sneeuw en ijs?

Sneeuw en ijs hangen natuurlijk nauw samen met de kou. Bij een gemiddelde tot licht koude winter is de kans op een paar sneeuwdagen best reëel. Maar een langdurige sneeuwbedekking? Minder waarschijnlijk. In januari en februari, de koudste maanden, is de kans op sneeuw het grootst. Het KNMI schat de kans op een witte Kerst voor 2025 op 5-10%, wat rond het langjarig gemiddelde ligt. Helaas, geen garantie.

Voor ijs op sloten en kanalen heb je een langere periode van strenge vorst nodig. Minimumtemperaturen onder -10 graden dus. De verwachtingen voor 2025/2026 geven een kleine kans op een Elfstedentocht-achtige winter. Maar dat is echt heel onzeker. Een korte vorstperiode met ijs op schaatsbanen is echter wel mogelijk. Misschien kunnen we de schaatsen toch maar uit het vet halen.

Welke factoren bepalen of de winter koud wordt?

Er zijn verschillende factoren die bepalen of het koud wordt. De belangrijkste zijn:

• La Niña: Een afkoeling van de Stille Oceaan, wat vaak leidt tot koudere winters in Europa.
• Stratosferische polaire vortex: Een zwakke vortex laat koude lucht ontsnappen naar het zuiden.
• Noord-Atlantische Oscillatie (NAO): Een negatieve NAO zorgt vaak voor koude winters in Noordwest-Europa.
• Zonneactiviteit: Een lage zonneactiviteit kan samenhangen met koudere winters.

Deze factoren werken op verschillende schalen en zijn moeilijk te voorspellen. De combinatie van een mogelijke La Niña en een zwakke vortex geeft een verhoogde kans op koude periodes. Maar het blijft een ingewikkeld spel.

Checklist: Hoe bereid je je voor op een koude winter?

Of het nu koud wordt of niet, het is slim om voorbereid te zijn. Gebruik deze checklist:

• Controleer de isolatie van je huis: dak, muren, ramen en deuren.
• Zorg voor een voorraad winterbenodigdheden: zout, sneeuwschuiver, warme kleding.
• Laat je cv-ketel onderhouden en controleer de radiatoren.
• Houd een noodpakket in huis: zaklamp, batterijen, kaarsen, dekens.
• Check de winterbanden van je auto en zorg voor een ijs-krabber.
• Bescherm leidingen tegen bevriezing, vooral in onverwarmde ruimtes.
• Download een weer-app met waarschuwingen voor gladheid en sneeuw.

Veelgestelde vragen over de winter van 2025/2026

De kans op een Elfstedentocht is klein, maar niet nul. Het vereist een langdurige periode van strenge vorst (minimaal -10 graden) in Friesland, wat niet in de huidige verwachtingen zit. De kans wordt geschat op minder dan 5%.